POWIEŚCI NIEOPUBLIKOWANE

Kilka słów o powieści "Po co jest nóż". Fragment z książki Henryka Berezy, "Taki układ", wyd. Iskry 1981, str. 394, 395:

"Z młodzieńczym utworem Marka Słyka – jak dziś wiem, podówczas ucznia szkoły średniej – zetknąłem się w roku 1974. Opinię o powieści "Po co jest nóż" (maszynopis) przytaczam po latach w całości, niczego bowiem nie potrzebuję się wstydzić.
	Utwór Marka Słyka jest niewątpliwie produktem literacko-intelektualnej zabawy. Wyobrażam sobie, że ktoś zechciałby nazwać to zabawą bez sensu i bez wartości. Przy ocenie tego tekstu żadne konwencjonalne narzędzia analizy prozy nie mogą być w niczym przydatne, nieprzydatne więc muszą być także konwencjonalne kryteria oceny. Podsuniętą przez autora formułę, że utwór ma być powieścią fantastyczno-kryminalną, można przyjąć z dużym przymrużeniem oka. Z powieści kryminalnej da się w tekście wykryć parę parodystycznie ujętych elementów, natomiast fantastykę tego utworu trudno w ogóle literacko sklasyfikować.
	Jest to może coś z fantastyki Borgesa lub pisarzy w czymkolwiek pokrewnych (na przykład austriackiego autora Herberta Rosendorfera), wymieniam jednak te nazwiska bez przekonania, ponieważ zabawa powieściową fantastyką i w ogóle powieściowością sprawia, że z wszelkim poważnym klasyfikowaniem tego utworu trzeba być bardzo ostrożnym.
	Wydaje mi się, że w literackiej zabawie, którą proponuje autor, sporo jest elementów bardzo atrakcyjnych. Zwłaszcza mniej więcej do połowy tekstu autor sypie atrakcjami jak z rogu obfitości. Nie chodzi tu o sam "fantastyczno-kryminalny" wątek, lecz o wszystko, o co się w narracji potrąca, o rozmaite aluzje intelektualne, o niespodziewane paradoksy, o cienkie żarty i dowcipy. Rzeczy równie atrakcyjnych mniej jest w dalszych partiach tekstu, autor bowiem stara się już głównie o to, żeby wprowadzonym wcześniej wątkom i motywom fantastycznym nadać pozory uporządkowanej konstrukcji, co nie jest zadaniem łatwym, ponieważ ta fantastyka konstrukcjom nie bardzo się poddaje".